รับทำบัญชี  ตรวจสอบบัญชี  วางระบบบัญชี  จดทะเบียนบริษัท: ถนนพระราม 2 สมุทรสาคร


17 พฤศจิกายน 2562  12:27
ค้นหา
 ข่าวสาร     Page 1
24 ธันวาคม 2561   08:19:11  
การโอนสิทธิเรียกร้อง
ปกติแล้ว เมื่อมีการทำนิติกรรมสัญญากันขึ้น นิติกรรมสัญญานั้นก็เกิดผลทันที กล่าวคือ เกิดหนี้แก่คู่สัญญา หนี้ที่เกิดนี้ย่อมบังคับตามหลักทั่วไปตามกฎหมายลักษณะหนี้และมีผลต่อไปจนกว่านิติกรรมนั้นจะสิ้นสุด

การโอนสิทธิเรียกร้อง

1_440 

     ปกติแล้ว เมื่อมีการทำนิติกรรมสัญญากันขึ้น นิติกรรมสัญญานั้นก็เกิดผลทันที กล่าวคือ เกิดหนี้แก่คู่สัญญา หนี้ที่เกิดนี้ย่อมบังคับตามหลักทั่วไปตามกฎหมายลักษณะหนี้และมีผลต่อไปจนกว่านิติกรรมนั้นจะสิ้นสุด แต่ในบางกรณี ผู้ทำนิติกรรมสัญญา ซึ่งได้แก่ตัวเจ้าหนี้ อาจทำสัญญาโอนสิทธิเรียกร้องในหนี้นั้นให้แก่บุคคลภายนอกก็ได้ ทั้งนี้ อาจเพื่อประโยชน์ในทางค้าหรือธุรกิจของตน และเนื่องจากสัญญาส่วนใหญ่ก่อให้เกิดภาระภาษีแก่คู่สัญญา ไม่ว่าจะเป็นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ภาษีเงินได้นิติบุคคล ภาษีมูลค่าเพิ่ม ภาษีธุรกิจเฉพาะและอากรแสตมป์ เป็นต้น คู่สัญญาจึงควรจะตรวจสอบว่าต้องเสียภาษีดังกล่าวหรือไม่ เพียงใด และคู่สัญญาฝ่ายใดเป็นผู้มีหน้าที่ต้องเสียหรือรับภาระ หรือต้องร่วมกันเสียหรือรับภาระทั้งสองฝ่าย ซึ่งแต่แรกเริ่มเดิมทีความสัมพันธ์ระหว่างคู่สัญญาก่อผลเฉพาะระหว่างคู่สัญญาหรือเป็นเรื่องเฉพาะตัว แต่เมื่อสภาพสังคม เศรษฐกิจ การเมืองเปลี่ยนแปลงไปและมีการยอมรับว่าการชำระหนี้อาจบังคับเหนือกองทรัพย์สินของลูกหนี้ได้ สภาพความผูกพันเป็นส่วนตัวจึงเปลี่ยนแปลงไป คู่สัญญาจึงอาจมีการโอนสัญญาได้ กล่าวคือ โอนฐานะความเป็นคู่สัญญาของคู่สัญญาฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไปยังบุคคลภายนอก อันจะส่งผลให้นิติสัมพันธ์ทางสัญญาที่ได้เคยเกิดขึ้นระหว่างคู่สัญญาเดิมได้โอนจากคู่สัญญาเดิมฝ่ายผู้โอนไปยังบุคคลภายนอก และบุคคลภายนอกจะเข้ามาสวมฐานะความเป็นคู่สัญญาแทน บุคคลภายนอกก็จะกลายเป็นคู่สัญญากับคู่สัญญาอีกฝ่ายหนึ่งแทนที่คู่สัญญาฝ่ายที่โอน แต่เนื่องจากประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ของไทย มิได้มีบทบัญญัติเกี่ยวกับการโอนสัญญาไว้ มีเฉพาะบทบัญญัติเกี่ยวกับการโอนสิทธิเรียกร้องและการแปลงหนี้ใหม่โดยเปลี่ยนตัวเจ้าหนี้หรือลูกหนี้ ในบทความนี้ จะได้พิจารณาการโอนสิทธิเรียกร้องในหนี้ในส่วนที่เกี่ยวพันกับสัญญา ด้วยเหตุที่การโอนสิทธิเรียกร้องเป็นเรื่องเกี่ยวกับกับตัวเจ้าหนี้ กล่าวคือเป็นข้อตกลงซึ่งเจ้าหนี้ยอมโอนหนี้หรือสิทธิเรียกร้องซึ่งมีอยู่เหนือลูกหนี้ให้แก่บุคคลอีกคนหนึ่งเรียกว่าผู้รับโอน เข้ามาเป็นเจ้าหนี้แทน อาจจะมีค่าตอบแทนหรือไม่ก็ได้ หากกฎหมายถือว่าการโอนดังกล่าวก่อให้เกิดเงินได้พึงประเมินตามประมวล-รัษฎากรแล้ว ผู้โอนหรือผู้มีเงินได้ที่เกิดจากการโอน จึงมีหน้าที่ที่จะต้องนำเงินได้เหล่านั้น มารวมคำนวณเพื่อเสียภาษีที่เกี่ยวข้องต่อไป ซึ่งในการพิจารณาว่า สัญญาโอนสิทธิเรียกร้องในหนี้แต่ละประเภท จะมีกรณีใดบ้างที่ต้องเสียภาษี นั้น คงพิจารณาเป็นเรื่องๆ ไป ว่าสัญญาโอนสิทธิเรียกร้องนั้นก่อให้เกิดเงินได้พึงประเมินประเภทใดบ้าง อยู่ในบังคับต้องเสียภาษีประเภทใด ถ้าต้องเสียแล้วมีกฎหมายยกเว้นให้หรือไม่ กรณีเช่นนี้ จึงต้องทำความเข้าใจเพื่อให้เกิดความรู้ขั้นพื้นฐานเกี่ยวกับการโอนสิทธิเรียกร้องเสียก่อน แล้วจึงค่อยเชื่อมโยงเนื้อหากับกรณีภาระภาษีตามประมวลรัษฎากรที่อาจจะเกิดขึ้นต่อไป

     เนื้อหาในบทความนี้ ผู้เขียนจะอธิบายเป็นหัวข้อต่อไปนี้ตามลำดับ เพื่อให้เกิดความเข้าใจอย่างต่อเนื่อง

     1. ความรู้พื้นฐานในเรื่องการโอนสิทธิเรียกร้องตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์

     2. แนววินิจฉัยของกรมสรรพากรและแนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่เกี่ยวข้อง

     3. บทวิเคราะห์ข้อหารือทางภาษีอากร

     4. บทสรุป

     1.ความรู้พื้นฐานในเรื่องการโอนสิทธิเรียกร้องตามกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ 1

     ผู้เขียนขอกล่าวถึงเรื่องการโอนสัญญาก่อนว่า การโอนสัญญา หมายถึง การโอนฐานะความเป็นคู่สัญญาของคู่สัญญาฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง ไปยังบุคคลภายนอก อันจะส่งผลให้นิติสัมพันธ์ทางสัญญาที่ได้เคยเกิดขึ้นระหว่างคู่สัญญาเดิม ได้โอนจากคู่สัญญาเดิมฝ่ายผู้โอนไปยังบุคคลภายนอก และบุคคลภายนอกจะเข้ามาสวมฐานะความเป็นคู่สัญญาแทน บุคคลภายนอกก็จะกลายเป็นคู่สัญญากับคู่สัญญาอีกฝ่ายหนึ่งแทนที่คู่สัญญาฝ่ายที่โอน

     แต่เนื่องจากประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ของไทย มิได้มีบทบัญญัติเกี่ยวกับการโอนสัญญาไว้ มีเฉพาะบทบัญญัติเกี่ยวกับการโอนสิทธิเรียกร้องและการแปลงหนี้ใหม่โดยเปลี่ยนตัวเจ้าหนี้หรือลูกหนี้ ดังนั้น หากมีความจำเป็นตามสภาพสังคมเศรษฐกิจในปัจจุบันที่ คู่สัญญาฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งประสงค์จะโอนสัญญา ไปให้บุคคลภายนอกก็อาจเกิดปัญหาในการนำกฎหมายที่เหมาะสมมาปรับใช้

   โดยหลักการของสัญญาที่ได้ทำขึ้นระหว่างคู่สัญญาที่ว่าคู่สัญญาใช้เสรีภาพของตนกำหนดขอบเขตกฎหมาย นิติสัมพันธ์หรือความผูกพันตามกฎหมายจึงเกิดแก่คู่สัญญา ผลของสัญญา จำควรต้องตกแก่คู่สัญญาเท่านั้น แต่ในปัจจุบัน การถือเคร่งครัดเช่นนั้น อาจไม่เป็นผลดีต่อระบบเศรษฐกิจ หลักความสัมพันธ์ทางสัญญาเป็นเรื่องเฉพาะตัวของคู่สัญญาตกแก่บุคคลอื่นได้ ดังเช่น สัญญาเพื่อประโยชน์ของบุคคลภายนอก2 คู่สัญญาอาจโอนสิทธิในการได้รับชำระหนี้ของตนให้บุคคลภายนอกได้ตามหลักในเรื่องของการโอนสิทธิเรียกร้องหรือคู่สัญญาอาจโอนหน้าที่ในการชำระหนี้ให้แก่บุคคลภายนอกได้ตามหลักเกณฑ์
ของการแปลงหนี้ใหม่
3
แต่ทั้งนี้ บทยกเว้น ดังกล่าวล้วนมีบทบัญญัติของกฎหมายรองรับ
เป็นการเฉพาะทั้งสิ้น

   สิทธิเรียกร้อง คือ สิทธิของเจ้าหนี้รายหนึ่งที่จะเรียกร้องให้ลูกหนี้ชำระหนี้แก่ตนได้ ตามมาตรา 194 แห่งประมวลกฎหมายแพ่ง และพาณิชย์ เมื่อมีหนี้เกิดขึ้นเมื่อใด ย่อมมีสิทธิเรียกร้องที่เจ้าหนี้จะโอนได้ตั้งแต่นั้น สิทธิเรียกร้องทุกประเภทโดยหลักแล้วย่อมโอนกันได้ แม้สิทธิเรียกร้องซึ่งมีเงื่อนไขหรือเงื่อนเวลา4

   โอนสิทธิเรียกร้อง คือ การที่เจ้าหน้าที่ตกลงยินยอมโอนสิทธิที่เรียกให้ลูกหนี้ชำระหนี้ให้แก่บุคคลอีกคนหนึ่ง มีผลให้บุคคลผู้รับโอนเข้ามาเป็นเจ้าหนี้คนใหม่แทนเจ้าหนี้เดิมมีสิทธิเรียกให้ลูกหนี้ชำระหนี้ได้เช่นเจ้าหนี้เดิม

   ตัวอย่างการโอนสิทธิเรียกร้อง เช่น

   ตัวอย่างที่ 1 A กู้เงิน B B เป็นเจ้าหนี้มีสิทธิเรียกร้องให้ A ชำระหนี้เงินกู้ B โอนสิทธินี้ให้ C C จะมีสิทธิเรียกร้องให้ A ชำระเงินกู้ได้

   ตัวอย่างที่ 2 A เช่าร้านของ B เป็นเวลา 3 ปี A ใช้ร้านได้เพียง 1 ปี ก็โอนสิทธิตามสัญญาเช่าให้ C โดยความยินยอมของ B C จะเข้ามาเป็นผู้เช่าร้านแทน A ต่อไป

   ตัวอย่างที่ 3 ผู้รับเหมาก่อสร้างโอนสิทธิที่จะได้รับเงินค่าจ้างให้แก่ธนาคาร เพื่อชำระหนี้เงินกู้ ธนาคารย่อมมีสิทธิที่จะขอรับเงินค่าจ้างนั้นต่อไป

  โดยทั่วไปหนี้อาจโอนจากเจ้าหนี้ลูกหนี้คนเดิมไปยังเจ้าหนี้ลูกหนี้คนใหม่ได้ไม่ว่าจะโอนไป ในฐานะเป็น "หน้าที่" ของลูกหนี้ หรือไปในฐานะเป็น "สิทธิ" ของเจ้าหนี้ การโอนสิทธิเรียกร้องนั้น มีข้อที่ต้องพิจารณาในเบื้องต้นว่า สิ่งที่โอนต้องเป็นสิทธิเรียกร้องหรือหนี้ และผู้ที่จะบังคับชำระหนี้ได้ก็คือเจ้าหนี้ การโอนสิทธิเรียกร้อง จะโอนให้แก่ผู้ใดก็ได้ ผู้รับโอนไม่จำต้องเป็นผู้มีส่วนได้เสีย อาจจะเกิดจากการให้เปล่าไม่มีค่าตอบแทน หรือมีค่าตอบแทนก็ได้ หรืออาจจะ เพื่อประโยชน์ในการชำระหนี้ก็ได้ที่ทำกันอยู่เสมอก็คือ กรณีที่มีการรับเหมาก่อสร้างให้แก่ทาง ราชการ แต่ผู้รับเหมาไม่มีเงินทุนจึงไปกู้ยืมจากธนาคารมาใช้ในการก่อสร้าง และเพื่อให้เกิดความมั่นคงที่จะได้รับชำระหนี้ ธนาคารอาจจะใช้วิธีการให้ผู้กู้ทำหนังสือมอบอำนาจให้ธนาคารไปรับเงินจากทางราชการแทนผู้กู้ แต่วิธีการนี้ยังไม่ดีพอเพราะว่าตัวการสามารถบอกเลิกความเป็นตัวแทนได้ทุกขณะ ธนาคารจึงไม่แน่ใจว่าจะได้รับเงินจึงต้องหาวิธีที่ทำให้มั่นคงยิ่งขึ้น คือ ให้ผู้กู้โอนสิทธิเรียกร้องที่จะได้รับชำระหนี้ในอนาคตให้แก่ธนาคารไปเลย แม้สิทธิเรียกร้องนั้นยังไม่ถึงกำหนดชำระก็ตาม ธนาคารก็จะแจ้งให้หน่วยงานราชการรับรู้สิทธิของธนาคาร ทำให้ธนาคารสามารถรับเงินค่าก่อสร้างจากทางราชการได้แน่นอน5

   • หลักกฎหมายเกี่ยวกับการโอนสิทธิเรียกร้อง

   หลักกฎหมายเกี่ยวกับการโอนสิทธิเรียกร้อง บัญญัติอยู่ในมาตรา 303 ถึงมาตรา 313 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์

   (1) หลักเกณฑ์การโอนสิทธิเรียกร้อง สิทธิเรียกร้องโอนกันได้ เว้นแต่สภาพแห่งสิทธินั้นไม่เปิดช่องให้โอนกันได้ (ป.พ.พ. มาตรา 303 วรรคหนึ่ง)

(ติดตามเนื้อหาเต็มได้ในวารสารสรรพากรสาส์นประจำเดือน พฤศจิกายน 2551





   เก็บไว้เป็น Favorites
   เซ็ทเป็นเว็บเริ่มต้น
   พิมพ์หน้านี้
   ผู้เยี่ยมชม : 2,594,880 
Copyright © 2007 SMaccounting.com All rights reserved. Powered By Man Neo